Bir pc kullanıcısı olmama rağmen bulunduğum ortamlardan dolayı (reklam ajansları)  sürekli mac bilgisayarlarla ilişkim oldu.  Kullanmaktan oldukça keyif aldığım ayrıntılarıyla her fırsatda pc’ye elveda mac’e merhaba demek için durdurulamaz istek duydum hep. Alışmıştık bir sisteme devam ettiriyorduk her nasılda bugüne kadar bunu yapmak fırsat olmadı.

Bahsetmek istediğim asıl konu biz genel pc kullanıcıları mac kullanıcılarının sistemlerini neden bu kadar sevdiklerini ve fanatik boyutunda savunmalarını anlamıyor olmamız. Artık arzu nesnesi mi? marka bağımlılığı mı? yoksa farklı olmanın dayanılmaz hafifliği mi? Bunlar soruyu çok az cevaplasalarda asıl gerçek cevabın hep ayrıntıda olduğunu gösterdi bana macintosh.

Son haftalarda dikkatimi çeken bir blog buldum. Usability Post. Kullanıcı arabirimi ve kullanışlılık konusunda ilgi çekici yazıları var. Bir yazısında pc ile mac arasındaki o ince nüansı öyle güzel ortaya koymuş ki sadece link vermek yerine buraya taşımaya karar verdim.

Windows ortamında wordpad ile bir yazı yazıp kaydetmeden programı kapatmaya çalıştığınız da size böyle bir uyarı ekranı çıkarır. Gördüğünüz gibi ilk önce mesajla bilgilendirme yapıp sonra kullanıcıya seçeneklerini sunuyor. “Test Doc dökümanındaki değişiklikleri kaydetmek istiyor musunuz?” diye soruyor. Altında ise bildiğiniz gibi “Evet” “Hayır” ve “İptal” seçenekleri mevcut.  Buradaki yapı yanlış gözükmese bile çok daha doğru bir kullanımı var. Tabii ki macintosh’da :)

Windows'un Diyalog Ekranı

Bu da aynı diyalog penceresinin macintosh versiyonu. Herşey aynı görünüyor değil mi? Buradaki tek fark aktif olan butonun sağda olması ve butonların etiketlerinin kendi işlevleriyle daha anlamlı bir şekilde adlandırılması. Kullanıcı üst taraftaki mesajı okumadan da işlemini yapabiliyor ve daha az hata yapıyor. Biliyorum bende dahil bir çok kişi pc de yanlış evet-hayır-iptal lerden dolayı kaydetmemiz gereken ya da kaydetmememiz gereken durumlarda yanlış butonlara tıkladık. Hele bu dizilimin maalesef bir standartı olmadığını da belirtirsek. iptal-evet-hayır,  hayır-iptal-evet gibi dizilimleri görmüş biri olarak macintosh sevgisinin bu detaylarda gizli olduğunu ve kullanıcı deneyiminin nasıl bir fark yarattığını anlatabilmişimdir umarım. :)

Macintosh Diyalog Ekranı

Son olarak bunun arkasındaki ismi yani Steve Jobs’ın bir üniversitede mezuniyet gününde yaptığı “stay hungry stay foolish” (aç kal budala kal) adlı konuşmasını dinlemenizi öneririm. Burada. (dailymotin - türkçe altyazılı)

Tasarım ihtiyaçların yorumlanmış halidir.  Yontulmuş taşın bir ağaç dalına bağlanıp kullanılması da bir tasarım yorumudur. Belirli bir amaca hizmet eden,  belirli bir rotada yapılması gereken işin en kısa ve en rahat bir şekilde yapılmasını sağlayan tasarım başarılı tasarımdır. Tasarımın içeriği temelde işleve uygunluktan başka bir şey değildir.  Üzerine konan her bir renk, şekil ya da duruş farklılıkları ancak tasarımın kullanıcıyla olan soyut bağını kuvvetlendirir.  Özellikle web ya da interaktif anlamda tasarımın  belirli bir amaç doğrultusunda tasarlanması, belirli noktalara bağlı kalmasına mecbur olunan bazı amaç ve teknik zorunlulukları vardır.  Bu anlamda bir tasarım hiç bir zaman sanat olarak adlandırılmamalı yapılan tasarımın hedefine ve kişisine yönelik beklentileri 100% verebilmelidir. Evde bulunan duvardaki tablonun ısıtma-soğutma işlevi beklenmemekle birlikte sadece işlevselliği soyut tatminlerden öteye gidemez. Ama tablo güzelliğinde bir site yapıp kullanıcıyı nereye tıklayacağını gösteremez iseniz başarınız ancak soyut adımda kalır ve işlevselliği olmayan her tasarım gibi başarısız adledilebilir. Arabirimi olan ya da ihtiyacı olan her tasarımın amacı içerikle beraber kullanıcıya yol göstermektir. Temelde bir denizcilik terimi olan navigasyon (seyrüsefer), bilginin ve haliyle içeriğin şu an için geçerli ve en büyük kaynağı olan internet ortamında işleyiş bakımından çok yakın bir anlam taşımaktadır. Navigasyon wikipedia’da şöyle başlıca adımlara bölünmüştür.

• Şu an bulunan yerin tespiti
• Gidilmek istenen yerin tespiti
• Hedefe gidilecek yol tespiti
• Hedefe varılıp varılmadığı bilgisi

Bu adımlar aslında şu an internet kullanıcısının en basit haliyle bir davranış senaryosundan farklı değildir.  Bu adımları aklımızda tutarak planlanan her navigasyon yapısı temelde işlevini yerine getirecektir.

Bir arabirimi tasarlamaya başlamadan önce resmin genelinin adını koymak ve yol haritalarını çıkarmaktır. Bunu basitçe bir kaç soru ile başlatabilirsiniz sonrası zaten çorap söküğü gibi gelecektir.

• Bu arabirimi kimler için yapıyorum?
• Bu arabirimi nasıl kullanacaklar?
• Bu arabirimi ne amaçla kullanacaklar?
• Bu arabirimle yapılacaklar nelerdir. (olası senaryolar)
• Bu arabirimde “Başarı”nın tanımı nedir?

Bu sorular aynı zamanda sizin yol haritanızı çıkarıp olası hataları test aşamasına gelmeden bile çözmenizi, projede zaman kayıplarının en büyük nedeni geriye dönüşleri minimize etmenizi sağlayacaktır.

Bunu bir yazı dizisi olarak planlıyorum ve devam edecek.